บทที่ 186 ราษฎรถือปากท้องเป็นสรณะ การปกครองยกภาษีเป็นเอก

บทที่ 186 ราษฎรถือปากท้องเป็นสรณะ การปกครองยกภาษีเป็นเอก

"นายท่าน ก่อนอื่นว่าด้วยเรื่องปากท้องของราษฎร ชาวบ้านอาศัยการทำไร่ไถนาเลี้ยงชีพ ดังนั้นสิ่งแรกที่เราต้องรับประกันก็คือให้ราษฎรมีที่ดินทำกิน"

ไม่ว่าราชวงศ์ใดเมื่อแรกตั้ง ล้วนต้องสำรวจรังวัดที่ดินทั้งสิ้น หลังจากผ่านศึกสงครามมาเนิ่นนานหลายปี ความขัดแย้งระหว่างคนกับที่ดินย่อมได้รับการผ่อนคลายลงในระดับหนึ่ง และในช่วงเวลานี้เองที่แรงกดดันในการสำรวจรังวัดที่ดินจะมีน้อยที่สุด

ทว่าสำหรับดินแดนอันอุดมสมบูรณ์ที่มีตระกูลขุนนางเรืองอำนาจฝังรากลึก ย่อมยังคงมีแรงต้านอยู่ไม่น้อย

ต่อสถานการณ์เช่นนี้ โดยทั่วไปผู้ปกครองมักมีทางออกสามประการ

ประการแรก ละเว้นพื้นที่เหล่านั้น ขอเพียงตระกูลขุนนางยอมส่งภาษีตามเกณฑ์เดิมอย่างสม่ำเสมอก็เป็นพอ

ประการที่สอง ทำการสำรวจรังวัดที่ดินใหม่ แต่ยอมรับสิทธิ์อันชอบธรรมของตระกูลขุนนางในการครอบครองที่ดินเหล่านั้น